Nutriënten in oppervlaktewater in landbouwgebied: resultaten 2024-2025

De recente meetresultaten over het winterjaar juli 2024 - juni 2025 tonen een gunstige evolutie in de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Vlaanderen. Voor oppervlaktewater werd het laagste percentage nitraatoverschrijdingen sinds de start van de MAP-metingen vastgesteld: 11,5% van de meetpunten overschrijdt de drempel van 50 mg nitraat/l. Ook het aandeel landbouwareaal in afstroomzones met een nitraatgehalte onder de doelstelling van 18 mg nitraat/l steeg naar 57,5%. De weersomstan…

De recente meetresultaten over het winterjaar juli 2024 - juni 2025 tonen een gunstige evolutie in de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Vlaanderen. Voor oppervlaktewater werd het laagste percentage nitraatoverschrijdingen sinds de start van de MAP-metingen vastgesteld: 11,5% van de meetpunten overschrijdt de drempel van 50 mg nitraat/l. Ook het aandeel landbouwareaal in afstroomzones met een nitraatgehalte onder de doelstelling van 18 mg nitraat/l steeg naar 57,5%. De weersomstandigheden speelden een rol in deze verbetering, met een natte zomer en een gemiddeld winterseizoen, gevolgd door een droog voorjaar. De afname van het aantal meetpunten in de zomer kan echter geleid hebben tot onderschatting van overschrijdingen.

Wat betreft orthofosfaat zijn de cijfers eveneens positiever dan het vorige winterjaar. 48% van de meetpunten voldoet aan de milieukwaliteitsnorm, maar de andere helft blijft aandacht vergen.

In het ondiepe grondwater onder landbouwgebied is er eveneens sprake van een duidelijke verbetering sinds de piek in 2022. In 2024 overschreed iets meer dan een derde van de meetputten de drempel van 50 mg nitraat/l. De gemiddelde concentratie op het meest gevoelige meetniveau daalde van meer dan 40 mg/l in 2022 tot 33 mg/l in 2024. Deze daling is deels te danken aan beleidsmaatregelen (MAP 6), maar ook aan klimatologische factoren zoals verhoogde grondwateraanvulling door uitzonderlijk nat weer.

De trage respons van het grondwatersysteem maakt dat de effecten van beleid niet overal tegelijk zichtbaar zijn. In regio’s met ondiepe grondwaterstanden zorgen klimatologische verdunning en lagere nitraatresidu’s in de bodem voor verbetering, al blijft de nitraatinput in sommige gebieden nog te hoog om de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water te halen.