De productiviteitsgroei in België herstelt zich geleidelijk na opeenvolgende crises. Tussen 2019 en 2024 steeg de arbeidsproductiviteit per uur gemiddeld met 0,8%, tegenover 0,6% in de voorgaande periode. Opmerkelijk is dat de dienstensector sterker bijdraagt aan de groei dan de verwerkende nijverheid, die kampt met lagere prestaties in energie-intensieve sectoren zoals de chemische en metaalnijverheid. De farmaceutische industrie laat eveneens een vertraging optekenen. Binnen de dienstensector tonen onder meer de groot- en detailhandel een sterke heropleving.
Een sectorale uitsplitsing wijst uit dat productiviteitsgroei steeds vaker voortkomt uit interne sectorale dynamiek in plaats van herschikking van middelen tussen sectoren.
Op subregionaal niveau blijken de verschillen in arbeidsproductiviteit tussen de Belgische NUTS-2-regio’s over de periode 2003-2022 toegenomen. Toch tonen recente data (2019-2022) tekenen van convergentie, vooral in drie regio’s: Luik, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. West-Vlaanderen vertoont dus een gunstige evolutie, met toenemende productiviteit ten opzichte van het nationale gemiddelde.
De klimaattransitie vormt een structurele uitdaging voor de productiviteit in België. Fysieke risico’s zoals hittestress en overstromingen beïnvloeden arbeidsefficiëntie en kapitaalvernietiging. Tegelijk brengen transitierisico’s zoals duurdere energieprijzen en herverdeling tussen sectoren onzekerheden met zich mee. België kampt bovendien met hoge energiekosten en een sterke afhankelijkheid van CO₂-intensieve sectoren. Een ordentelijke transitie met duidelijke marktsignalen, koolstofbeprijzing en steun voor groene innovatie wordt als noodzakelijk beschouwd om productiviteitsverliezen te beperken. Overheidssteun zou zich moeten richten op toekomstgerichte bedrijven en vaardigheden, eerder dan op het in stand houden van vervalstructuren.
De arbeidsmarkt zal een cruciale rol spelen in deze transitie. Mobiliteit tussen sectoren blijft problematisch door loonverlies en beperkte inzetbaarheid van vaardigheden. Beleidsmaatregelen voor omscholing en betere erkenning van competenties kunnen werknemers uit CO₂-intensieve sectoren begeleiden naar groene jobs.
Ten slotte benadrukt de publicatie het belang van innovatieve start-ups en scale-ups. Zij zijn essentieel voor structurele productiviteitsgroei, maar blijven onderbenut in België. De Europese Commissie lanceerde daarom een Start-up en Scale-up Strategie, met vijf prioritaire domeinen zoals regelgeving, financiering en toegang tot talent. Nationale en regionale overheden worden aangespoord om dit beleid te vertalen naar de Belgische context en hierin samen te werken, ook op Vlaams niveau.
