CSB Working Paper, 2024, 2: Safety net or sieve: Europese minimuminkomensregelingen en hun bereik bij de arme bevolking

Deze onderzoeksstudie analyseert in hoeverre de nationale minimuminkomensregelingen (MIS) in de Europese Unie daadwerkelijk de arme bevolking van actieve leeftijd bereiken. Hoewel bijna alle EU-lidstaten een dergelijk vangnet voorzien, variëren de werkelijke dekkingsgraden sterk tussen landen — van minder dan 5% tot meer dan 60% van de arme bevolking vóór herverdeling.

Het onderzoek maakt gebruik van de EU-SILC data (2019) om het aandeel van de arme bevolking in kaart te brengen dat effectief to…

Deze onderzoeksstudie analyseert in hoeverre de nationale minimuminkomensregelingen (MIS) in de Europese Unie daadwerkelijk de arme bevolking van actieve leeftijd bereiken. Hoewel bijna alle EU-lidstaten een dergelijk vangnet voorzien, variëren de werkelijke dekkingsgraden sterk tussen landen — van minder dan 5% tot meer dan 60% van de arme bevolking vóór herverdeling.

Het onderzoek maakt gebruik van de EU-SILC data (2019) om het aandeel van de arme bevolking in kaart te brengen dat effectief toegang krijgt tot sociale bijstand of sociale verzekering. Daarbij wordt niet enkel gekeken naar de formele toegankelijkheid van de regelingen, maar ook naar wie in de praktijk uit de boot valt. In veel landen blijft een groot deel van de behoeftige bevolking verstoken van enige inkomensvervangende steun.

De studie onderzoekt ook het ‘communicerende vaten’-principe, dat stelt dat sociale bijstand meer relevant wordt waar sociale verzekeringen tekortschieten. De resultaten tonen aan dat dit principe slechts gedeeltelijk opgaat. In landen waar de meeste armen wél ondersteund worden, lijkt er een wisselwerking tussen beide systemen. In landen met hoge onderdekking is die samenhang veel zwakker.

Verder wordt ingezoomd op het profiel van zowel de MIS-begunstigden als de niet-bereikten. Nieuwe sociale risico’s — zoals laaggeschooldheid, inactiviteit, in-work armoede en alleenstaand ouderschap — blijken sterk aanwezig onder de MIS-ontvangers, maar ook onder zij die geen steun krijgen. In sommige landen, vooral in Noord- en West-Europa, zijn deze nieuwe risico’s beter afgedekt, terwijl ze in Centraal- en Oost-Europa vaak buiten het bereik van het vangnet vallen.

Het rapport concludeert dat nationale verschillen in sociale bescherming slechts gedeeltelijk verklaard kunnen worden door institutionele typologieën en pleit voor meer aandacht voor daadwerkelijke dekkingsgraden bij het evalueren van MIS-prestaties.

Deze tekst is gebaseerd op de originele bron en tot stand gekomen met inzet van AI-technologie. Controleer bij twijfel en hergebruik de bron voor juistheid en actualiteit.