De Westerscheldenatuur. Toekomst onder druk door inpoldering, vaargeulverdieping en baggerbeheer

De Westerschelde is een waardevol estuarien gebied dat onder toenemende druk staat door eeuwenlange inpoldering, vaargeulverdiepingen en intensief baggerbeheer. Deze menselijke ingrepen hebben geleid tot ingrijpende morfologische veranderingen die het evenwicht tussen natuurlijke dynamiek en beheer verstoren.

Dit onderzoeksrapport brengt de langetermijnontwikkelingen van intergetijdengebieden in kaart op basis van meetreeksen van bodemhoogte (1955–2020) en ecotoopkaarten (1996–2022). De data ton…

De Westerschelde is een waardevol estuarien gebied dat onder toenemende druk staat door eeuwenlange inpoldering, vaargeulverdiepingen en intensief baggerbeheer. Deze menselijke ingrepen hebben geleid tot ingrijpende morfologische veranderingen die het evenwicht tussen natuurlijke dynamiek en beheer verstoren.

Dit onderzoeksrapport brengt de langetermijnontwikkelingen van intergetijdengebieden in kaart op basis van meetreeksen van bodemhoogte (1955–2020) en ecotoopkaarten (1996–2022). De data tonen een structurele opwaartse verschuiving van ecotopen. Hoogdynamisch slik — cruciaal voor bodemdieren en foeragerende vogels — verdwijnt geleidelijk, terwijl vegetatierijke schorren toenemen. Deze ‘verschorring’ duidt op een systeemverandering die de Natura 2000-doelstellingen bedreigt.

De studie toont aan dat deze trend samenhangt met sedimentatie veroorzaakt door baggerstorten in plaats van met natuurlijke processen of enkel historische inpoldering. Er bestaat een sterke correlatie tussen het nabij gestorte volume baggerspecie en lokale hoogteverhoging. Dit heeft geleid tot vervlakking van het landschap, verlies aan ecologische veerkracht en verhoogde gevoeligheid voor zeespiegelstijging.

De onderzoekers waarschuwen dat bij ongewijzigd beleid de intergetijdennatuur verder verschraalt, met negatieve gevolgen voor trekvogels en andere estuariene soorten. Er ligt echter ook een kans: met strategisch sedimentbeheer kan het estuarium veerkrachtig inspelen op klimaatverandering en waterveiligheid, mits een koerswijziging in het beheer.

De impact op de West-Vlaamse regio wordt in dit rapport niet benoemd. De studie spitst zich toe op de Westerschelde in Zeeland, met verwijzingen naar Belgische betrokkenheid via onder meer de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC).