Beleidsevaluatie vrijwillige fusies 2025: Analyse van het fusieproces en impact op lokale bestuurskracht in Vlaanderen

Deze beleidsevaluatie geeft een omvattend overzicht van de vrijwillige fusies van Vlaamse gemeenten die op 1 januari 2025 van kracht werden. In totaal fuseerden 28 gemeenten tot 13 nieuwe fusiebesturen. De studie bevat een analyse van het volledige fusieproces, de ondersteuningsmaatregelen, en de impact op bestuurskracht.

De fusies zijn ingegeven door de nood aan schaalvergroting en versterking van de lokale bestuurskracht, in combinatie met Vlaamse stimulansen zoals schuldovername en garanties …

Deze beleidsevaluatie geeft een omvattend overzicht van de vrijwillige fusies van Vlaamse gemeenten die op 1 januari 2025 van kracht werden. In totaal fuseerden 28 gemeenten tot 13 nieuwe fusiebesturen. De studie bevat een analyse van het volledige fusieproces, de ondersteuningsmaatregelen, en de impact op bestuurskracht.

De fusies zijn ingegeven door de nood aan schaalvergroting en versterking van de lokale bestuurskracht, in combinatie met Vlaamse stimulansen zoals schuldovername en garanties op het Gemeentefonds. Hoewel directe efficiëntiewinsten kort na de fusie niet merkbaar zijn, tonen de resultaten wel een toename in ambtelijke capaciteit en professionalisering. Daartegenover staan grote transitiekosten en organisatorische uitdagingen.

De evaluatie is gebaseerd op interviews, bevragingen en focusgroepen met 13 respondentengroepen waaronder burgemeesters, gouverneurs, transitiemanagers, Vlaamse en federale instanties, softwareleveranciers en coördinerende partners.

Er worden talrijke aanbevelingen geformuleerd, onder meer om de voorbereidingstermijn voor fusies te verlengen, juridische en digitale processen te optimaliseren, en de rol van transitiemanagers beter af te bakenen. Ook wordt voorgesteld om een wettelijk kader te creëren voor fusies tussen taalgrensgemeenten en taalhomogene gemeenten.

De studie verwijst regelmatig naar lessen uit eerdere fusies in 2019 en benadrukt het belang van maatwerk, tijdige voorbereiding en samenwerking tussen bestuursniveaus. Er wordt bijzondere aandacht gevraagd voor het welzijn van personeel, de betrokkenheid van burgers en het beperken van administratieve hinder voor inwoners, ondernemingen en verenigingen.