Voka Paper, 2025, oktober: Drie wegen naar productiviteitsgroei

Deze paper analyseert de structurele oorzaken van de lage productiviteitsgroei in Vlaanderen, ondanks sterke uitgaven in onderzoek en ontwikkeling (O&O). In een context van vergrijzing en stagnerende beroepsbevolking vormt arbeidsproductiviteit de enige duurzame groeibron. De publicatie schuift drie strategische wegen naar meer economische groei naar voren: het dichten van de innovatie- en valorisatiekloof, het versnellen van de digitale economie en een competitieve transitie naar industriël…

Deze paper analyseert de structurele oorzaken van de lage productiviteitsgroei in Vlaanderen, ondanks sterke uitgaven in onderzoek en ontwikkeling (O&O). In een context van vergrijzing en stagnerende beroepsbevolking vormt arbeidsproductiviteit de enige duurzame groeibron. De publicatie schuift drie strategische wegen naar meer economische groei naar voren: het dichten van de innovatie- en valorisatiekloof, het versnellen van de digitale economie en een competitieve transitie naar industriële decarbonisatie.

Hoewel Vlaanderen tot de Europese top behoort qua O&O-intensiteit (3,52% van het bbp in 2023), is het aandeel publieke investeringen te laag. Slechts 0,81% van het bbp komt uit publieke middelen, wat ver achterblijft op de EU-norm van 1%. Vlaanderen investeert bovendien vooral in de vroege fasen van innovatie (TRL 1-4), terwijl slechts 5% van het budget gaat naar demonstratie en opschaling (TRL 7-8). Dit verklaart de zogenaamde ‘valley of death’, waarbij beloftevolle innovaties niet worden gevaloriseerd.

De digitale economie groeit 3 tot 4 keer sneller dan de rest van de economie. Vlaanderen mist hier kansen door een onderontwikkelde kapitaalmarkt en te weinig dynamiek in nieuwe ondernemingen. De paper stelt voor om een Vlaamse technologiestrategie te ontwikkelen en om scale-ups sterker te ondersteunen via venture capital en publiek-private samenwerking.

Op vlak van decarbonisatie wordt Vlaanderen disproportioneel getroffen door hogere energieprijzen en strengere EU-doelstellingen, mede omdat de regio een relatief groot aandeel energie-intensieve industrieën heeft. Zonder bijkomende financiële steun dreigt een verlies aan productieve industriële activiteit. De paper pleit voor een structurele steun van 300 miljoen euro per jaar en volledige inzet van de ETS1-middelen voor decarbonisatieprojecten.

De analyse mondt uit in een reeks beleidsaanbevelingen, waaronder het oprichten van een Vlaams industrieel demonstratiefonds, het versterken van disruptief fundamenteel onderzoek, het verbeteren van de kapitaalmarkten, en het gericht inzetten van Europese middelen. Vlaanderen wordt opgeroepen om systematisch beleidskeuzes te maken die bijdragen aan productiviteitsgroei via de zogenaamde ‘productiviteitsdriehoek’.

Deze tekst is gebaseerd op de originele bron en tot stand gekomen met inzet van AI-technologie. Controleer bij twijfel en hergebruik de bron voor juistheid en actualiteit.