Kritieke grondstoffen voor de energietransitie: kwetsbaarheden en beleidsaanbevelingen voor de EU

De energietransitie naar hernieuwbare technologieën zoals windturbines, batterijen en zonnepanelen vereist een sterke toename in het gebruik van kritieke grondstoffen zoals lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen. Dit speciaal verslag van de Europese Rekenkamer evalueert of het EU-beleid voldoende voorziet in een zekere, langdurige aanvoer van deze grondstoffen.

De evaluatie toont aan dat het huidige beleid op een strategisch kader steunt, maar belangrijke lacunes vertoont in data, doelstellinge…

De energietransitie naar hernieuwbare technologieën zoals windturbines, batterijen en zonnepanelen vereist een sterke toename in het gebruik van kritieke grondstoffen zoals lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen. Dit speciaal verslag van de Europese Rekenkamer evalueert of het EU-beleid voldoende voorziet in een zekere, langdurige aanvoer van deze grondstoffen.

De evaluatie toont aan dat het huidige beleid op een strategisch kader steunt, maar belangrijke lacunes vertoont in data, doelstellingen en uitvoering. De diversificatie van invoer verloopt moeizaam en de binnenlandse productie stuit op financiële, juridische en administratieve belemmeringen. De afhankelijkheid van derde landen blijft groot, met China, Turkije en Chili als dominante leveranciers. Strategische partnerschappen leveren slechts beperkt tastbare resultaten op, terwijl de EU nauwelijks inzicht heeft in de impact van externe handels- en investeringsmaatregelen.

Binnenlandse productie wordt beperkt door risicovolle exploratie, een tanende verwerkingscapaciteit en trage vergunningstrajecten. Ook het potentieel van recyclage en vervanging van kritieke materialen wordt onvoldoende benut. De Europese doelstellingen blijven niet-bindend, weinig onderbouwd en ontbreken voor veel grondstoffen. Dit maakt het moeilijk om projecten of beleid doelgericht te sturen of op te volgen.

Het rapport bevat vijf concrete aanbevelingen aan de Europese Commissie, waaronder het verbeteren van de datagrondslag, het versterken van circulaire strategieën, het faciliteren van financiering, het verduidelijken van recyclingdoelen en het beter benutten van het label “strategisch EU-project”.