Baseline study on the training and certification requirements for fishers in EU Member States: opleiding en certificering van vissers in de Europese Unie

Deze studie brengt de opleidings- en certificeringsvereisten voor zeevissers in alle EU-lidstaten in kaart en vergelijkt de bestaande nationale systemen met de internationale STCW-F-conventie (Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Fishing Vessel Personnel). Het rapport fungeert als nulmeting en ondersteunt de Europese Commissie bij de analyse van de voor- en nadelen van een geharmoniseerde Europese aanpak, onder meer met het oog op een mogelijke omzetting van het herziene STC…

Deze studie brengt de opleidings- en certificeringsvereisten voor zeevissers in alle EU-lidstaten in kaart en vergelijkt de bestaande nationale systemen met de internationale STCW-F-conventie (Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Fishing Vessel Personnel). Het rapport fungeert als nulmeting en ondersteunt de Europese Commissie bij de analyse van de voor- en nadelen van een geharmoniseerde Europese aanpak, onder meer met het oog op een mogelijke omzetting van het herziene STCW-F-verdrag in Europese regelgeving.

De studie toont aan dat er grote verschillen bestaan tussen lidstaten in de manier waarop opleiding en certificering van vissers wettelijk zijn geregeld. Sommige landen baseren zich volledig op de STCW-F-conventie, andere hanteren nationale regelingen of bouwen voort op de STCW-normen voor zeevarenden. België wordt in deze vergelijkende analyse expliciet vermeld als een van de tien EU-lidstaten die het STCW-F-verdrag hebben geratificeerd. Het land beschikt over wettelijk verplichte opleiding en certificering voor vissers en zet sterk in op sectorspecifieke vereisten, die in de praktijk vaak strenger zijn dan de minimale bepalingen van de STCW-F-conventie. Tegelijk toont de studie aan dat slechts een beperkt aantal EU-kustlidstaten het verdrag heeft geratificeerd, wat bijdraagt aan de versnippering van het Europese opleidingslandschap.

Naast een juridische analyse beschrijft het rapport ook de verschillende opleidingsstructuren, zoals voltijdse en deeltijdse beroepsopleidingen, verplichte veiligheidsopleidingen en leertrajecten via praktijkervaring. Daarbij wordt gewezen op grote verschillen tussen lidstaten in de organisatie van opleidingen, de betrokkenheid van onderwijsinstellingen en inspectiediensten en de beschikbaarheid van gegevens over opgeleide en gecertificeerde vissers. Ook voor België blijkt dat dergelijke data niet altijd centraal beschikbaar zijn, wat vergelijkingen op EU-niveau bemoeilijkt.

De studie plaatst opleiding nadrukkelijk in het kader van veiligheid op zee. Visserij wordt omschreven als een van de gevaarlijkste beroepen, waarbij onvoldoende of ongelijkwaardige training risico’s inhoudt voor vissers zelf, andere zeegebruikers en het mariene milieu. Tegelijk identificeert het rapport opportuniteiten. Zo wijst het op het potentieel om bestaande opleidings- en certificeringsstructuren voor zeevarenden verder te benutten binnen de visserijsector, ook in landen zoals België waar deze systemen al sterk uitgebouwd zijn. Een meer uniforme Europese aanpak kan bijdragen aan een minimaal en vergelijkbaar opleidingsniveau voor vissers, een betere erkenning van kwalificaties en een vlottere arbeidsmobiliteit binnen de Europese Unie.