EU-duurzaamheidswetgeving CSRD en CSDDD en de impact ervan op landbouw

De Europese richtlijnen CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) en CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) maken deel uit van de bredere EU-strategie richting klimaatneutraliteit tegen 2050. Beide kaders leggen verplichtingen op inzake duurzaamheidsrapportage en zorgplicht voor bedrijven. Grote ondernemingen zijn de eerste doelgroepen, maar via hun waardeketens ondervinden ook kleinere spelers, zoals landbouwers, steeds meer de gevolgen.

Hoewel landbouwbedrijven niet…

De Europese richtlijnen CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) en CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) maken deel uit van de bredere EU-strategie richting klimaatneutraliteit tegen 2050. Beide kaders leggen verplichtingen op inzake duurzaamheidsrapportage en zorgplicht voor bedrijven. Grote ondernemingen zijn de eerste doelgroepen, maar via hun waardeketens ondervinden ook kleinere spelers, zoals landbouwers, steeds meer de gevolgen.

Hoewel landbouwbedrijven niet rechtstreeks onder deze wetgeving vallen, worden ze door hun positie in de toeleveringsketen wel geconfronteerd met rapportageverplichtingen via hun afnemers. Grote bedrijven vragen duurzaamheidscijfers op bij landbouwers, ondanks dat deze niet verplicht zijn die te leveren. Door het ontbreken van een duidelijk implementatiekader leidt dit tot zogeheten ‘overimplementatie’. Dit verhoogt de administratieve last voor landbouwers, zonder dat daar wettelijk een verplichting tegenover staat.

Daarnaast kunnen deze richtlijnen als markttoegangsdrempel fungeren: landbouwers die onvoldoende of geen duurzaamheidsscores kunnen voorleggen, lopen het risico uitgesloten te worden uit bepaalde ketens. Dat vergroot hun economische onzekerheid. Tegelijkertijd kunnen proactieve landbouwers hier ook opportuniteiten in vinden, zoals toegang tot duurzamere afzetmarkten of een sterkere marktpositie.

De Europese Commissie stelde in februari 2025 versoepelingen en uitstel voor, en het uitstel van deadlines is intussen definitief goedgekeurd. De inhoudelijke vereenvoudigingen zijn nog in behandeling.

Er bestaan al ondersteuningsinitiatieven zoals de Vegaplan-duurzaamheidsmonitor en tools zoals Klimrek. Sectorfederaties worden opgeroepen om landbouwers te begeleiden, klachten te bundelen en vooral te zorgen voor geharmoniseerde vragenlijsten en datastandaarden.

Op basis van gesprekken met stakeholders in 2024 en 2025 blijkt dat de CSRD en CSDDD op termijn een groeiende invloed zullen hebben op de landbouw. Zonder goede ondersteuning kan dit leiden tot een ongelijk speelveld. Een werkbaar, voorspelbaar en gestroomlijnd rapportagekader is essentieel om landbouwers mee te nemen in de duurzaamheidstransitie zonder hen te overbelasten.