KennisWest

Mechatronica in West-Vlaanderen
West-Vlaanderen - De gedreven provincie
Publicatie

Mechatronica in West-Vlaanderen

Jaar uitgave 2012
Labels
Aantal pagina's 44 p.
Taal Nederlands
De studie toont aan dat West-Vlaanderen ook op vlak van mechatronica een voorloper is en waar de kern van deze sector te situeren is. Daarnaast is de studie een eerste stap in een proces dat moet uitmaken of (een deel van) het concept van de Fabrieken voor de Toekomst ook op deze sector van toepassing is en, als dit het geval is, waar de klemtoon…

De studie toont aan dat West-Vlaanderen ook op vlak van mechatronica een voorloper is en waar de kern van deze sector te situeren is.
Daarnaast is de studie een eerste stap in een proces dat moet uitmaken of (een deel van) het concept van de Fabrieken voor de Toekomst ook op deze sector van toepassing is en, als dit het geval is, waar de klemtoon wordt gelegd.
West-Vlaanderen is de industriële regio van Vlaanderen bij uitstek. Het Nieuw Industrieel Beleid vindt in West-Vlaanderen een unieke voedingsbodem, maar daarnaast heeft West-Vlaanderen ook een sterk KMO-landschap.

In het Nieuw Industrieel Beleid en de erin geconcipieerde Fabrieken voor de Toekomst, wordt in West-Vlaanderen gefocust op drie clusters: (1) nieuwe en intelligente materialen en producten/industrial design, (2) voeding en (3) cleantech – blue energy. Het bleek al snel dat de metaalsector, in het bijzonder mechatronica, intuïtief werd gemist en dat het interessant was deze sector in kaart te brengen omwille van het interdisciplinaire karakter ervan.

De afbakening van de sector bleek geen eenvoudige opdracht en niet eenduidig. Agoria omschrijft de mechatronica als ‘de sector van de machinebouwers, de fabrikanten van productie-installaties en de onderdelen hiervan’. Na consultatie van Agoria Mechatronica en Flanders' Mechatronics Technology Centre (FMTC), kwamen we tot de vaststelling dat zowel een topdown als een bottom-up benadering van de mechatronicasector niet voor een 100% sluitende afbakening van de sector zorgt. Uiteindelijk leidde een combinatie van beide benaderingen tot volgende afbakening van de sector: ‘elektrische onderdelen en printplaten’, ‘meet-, controle- en navigatie-instrumenten’, ‘bestralingsapparatuur en elektromedische en -therapeutische apparatuur' en ‘vervaardiging van machines, apparaten en werktuigen’.

Uit de studie blijkt dat de West-Vlaamse mechatronicasector in 2010 zorgde voor een loontrekkende tewerkstelling van 12.074 personen, dit komt neer op 40,5% van de West-Vlaamse metaalsector. De West-Vlaamse bedrijven waren tevens goed voor ruim 40% van de totale loontrekkende tewerkstelling in de Vlaamse mechatronica. West-Vlaanderen én alle West-Vlaamse regio’s zijn – in vergelijking met het Vlaamse Gewest - gespecialiseerd in de mechatronica. De aard van die specialisatie verschilt wel aanzienlijk van regio tot regio. In Oostende en Brugge wordt quasi de volledige tewerkstelling gecreëerd door één tot drie grote bedrijven; in Zuid- en Midden-West-Vlaanderen bepalen dan weer een groot aantal kleine en middelgrote ondernemingen de mechatronica.

De specialisatie van West-Vlaanderen inzake mechatronica uitte zich ook in andere indicatoren. West-Vlaanderen heeft bijvoorbeeld een aandeel van meer dan 50% in het aantal Vlaamse zelfstandigen in de sector. Verder bleek ook dat de toegevoegde waarde die de West-Vlaamse mechatronica-bedrijven realiseren goed is voor 40% van de toegevoegde waarde die in de West-Vlaamse metaalbedrijven wordt gerealiseerd.

In de top 100 van West-Vlaamse metaalbedrijven komen er 37 mechatronica-bedrijven voor. De twee grootste West-Vlaamse metaalbedrijven zijn tevens bedrijven uit de mechatronica, namelijk CNH (Zedelgem) en Daikin (Oostende). Daarnaast vinden we in de top 10 Tyco (Oostkamp), Michel Van de Wiele (Kortrijk) en Spicer Off Highway (Brugge). In de Westhoek en in de regio Brugge blijkt dat de top van de metaalsector gedomineerd wordt door bedrijven die specifiek actief zijn in de mechatronica. Respectievelijk acht en zes bedrijven in de top 10 van de regionale metaalsector behoren tot de mechatronica. Het overwicht van de mechatronica-bedrijven in de top 10 van de Westhoekse metaalsector uit zich echter niet in de cijfers van de loontrekkende tewerkstelling en de toegevoegde waarde. In Brugge is dit wel het geval, hoewel gestoeld op een zeer beperkt aantal grote bedrijven. In Oostende domineert één bedrijf de mechatronica en meteen ook de Oostendse metaalsector, in tegenstelling tot Midden-West-Vlaanderen, waar we geen grote mechatronica-bedrijven zien. De regio vertoont echter wel een geconcentreerde doch kleinschalige specialisatie. In Zuid-West-Vlaanderen is er een evenwichtige spreiding van kleine over middelgrote tot grote ondernemingen in de mechatronica die in een ruimere metaalspecialisatie zijn ingebed.